Στοιχεία

Σύμφωνα με την πρόσφατη ετήσια έκθεση του Ευρωπαϊκού Κέντρου Παρακολούθησης για τα Ναρκωτικά και την Τοξικομανία (EMCDDA, 2021) αναφορικά με τους θανάτους που οφείλονται στη χρήση ουσιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το 2019 καταγράφηκαν 5141 θάνατοι οι οποίοι οφείλονταν στη χρήση μίας ή πολλαπλών ουσιών, αριθμός αυξημένος κατά 3% σε σχέση με το 2018. Στα ¾ των θανατηφόρων περιστατικών που οφείλονται σε υπερβολική δόση (76%) ανιχνεύονται οπιοειδή, κυρίως ηρωίνη, συχνά σε συνδυασμό με άλλες ουσίες.

Στην Κύπρο, σύμφωνα με τα στοιχεία του Τμήματος Παρακολούθησης/ ΕΚΤΕΠΝ, από το 2004, όταν ξεκίνησε η καταγραφή του δείκτη, έχουν καταγραφεί 300 θάνατοι σχετιζόμενοι με τα ναρκωτικά, εκ των οποίων οι 150 οφείλονταν σε υπερβολική δόση.

Σε ότι αφορά τη μέση ηλικία των θανόντων, για τα έτη 2004- 2019, αυτή ανήλθε στα 32,9 έτη ενώ οι πλείστοι θάνατοι αφορούσαν άντρες.

Ανησυχία προκαλούν τα τελευταία χρόνια οι θάνατοι που οφείλονται στη χρήση διεγερτικών (τόσο κοκαΐνης όσο και κρυσταλλικής μεθαμφεταμίνης).

Μέτρα Αντιμετώπισης

Τα μέτρα που προωθούνται στην Ευρώπη για αντιμετώπιση των θανάτων που συνδέονται με την χρήση ουσιών επικεντρώνονται κυρίως στην πρόληψη της υπερβολικής δόσης αλλά και στην επιβίωση των ατόμων που παθαίνουν υπερβολική δόση. Συγκεκριμένα, ως βέλτιστες πρακτικές θεωρούνται τα εξής μέτρα (EMCDDA, Health and social responses to drug problems: a European guide, 2017):

• Ένταξη και διατήρηση των χρηστών οπιοειδών στη θεραπεία υποκατάστασης και διασφάλιση της συνέχειας της θεραπείας στις φυλακές και κατά την επανένταξη στην κοινότητα.
• Προώθηση της ευαισθητοποίησης σχετικά με την υπερβολική δόση, ιδιαίτερα γύρω από τους βασικούς παράγοντες κινδύνου, όπως ο συνδυασμός χρήσης ουσιών με αλκοόλ ή/και βενζοδιαζεπινών.
• Διασφάλιση διαθεσιμότητας της ναλοξόνης (ανταγωνιστής των οπιοειδών) και εκπαίδευση των επαγγελματιών πρώτης γραμμής στη χρήση της για ανατροπή της υπερβολικής δόσης.
• Εκπαίδευση και κατάρτιση των χρηστών, των ομότιμων και των μελών της οικογένειάς τους στην αναγνώριση της υπερβολικής δόσης και στη χορήγηση ναλοξόνης μέχρι να φτάσει το ασθενοφόρο.
• Εγκαθίδρυση χώρων εποπτευόμενης χρήσης, όπου η χρήση γίνεται σε ένα πιο ασφαλές και υγιές πλαίσιο υπό την εποπτεία καταρτισμένου προσωπικού υγείας.

Διεθνής Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Υπερβολική Δόση

H 31^η Αυγούστου έχει οριστεί ως η Διεθνής Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την υπερβολική δόση και στοχεύει στην ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με την υπερβολική δόση, στην πρόληψη του φαινομένου αλλά και στη μείωση του στίγματος του θανάτου που σχετίζεται με τη χρήση ουσιών εξάρτησης. Η Διεθνής αυτή μέρα, μεταδίδει το μήνυμα ότι ο θάνατος από υπερβολική δόση, μπορεί να προληφθεί.

International Overdose Awareness Day (IOAD)