Επιδημιολογικοί Δείκτες

Η κατανόηση της φύσης και της έκτασης του προβλήματος των ναρκωτικών είναι βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματική χάραξη πολιτικής και για την ανάληψη δράσεων. Το Τμήμα Παρακολούθησης/ ΕΚΤΕΠΝ, ακολουθώντας τις κατευθυντήριες γραμμές και σχετικά πρωτοκόλλα και εργαλεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου, χρησιμοποιεί συγκεκριμένα εργαλεία και μεθόδους παρακολούθησης που προσφέρουν στις χώρες «μια κοινή βάση» για να ερμηνεύουν το φαινόμενο των ναρκωτικών.

Δείκτης Επικράτησης της Χρήσης στο Γενικό Πληθυσμό

Ο στόχος του Δείκτη είναι, βάσει ερευνών, η παροχή έγκυρων, αξιόπιστων και συγκρίσιμων πληροφοριών σχετικά με την έκταση, τα πρότυπα χρήσης ψυχοδραστικών ουσιών στο γενικό πληθυσμό (ενήλικες, νεαρά άτομα και μαθητές).

Συγκεκριμένα, ο δείκτης παρέχει πληροφορίες για τα πιο κάτω:

  • Την έκταση και τον τρόπο της χρήσης ναρκωτικών στον γενικό πληθυσμό.
  • Τα χαρακτηριστικά και τις συμπεριφορές των χρηστών.
  • Τη σχέση μεταξύ της χρήσης ουσιών εξάρτησης και διαφόρων παραγόντων που φαίνεται να επηρεάζουν τη χρήση.
  • Τις στάσεις διαφόρων ομάδων πληθυσμού απέναντι στη χρήση νόμιμων και παράνομων ουσιών εξάρτησης.
  • Διαχρονικές αλλαγές των πιο πάνω.

Οι πληροφορίες αυτές χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση της κατάστασης των ουσιών εξάρτησης, τον προσδιορισμό προτεραιοτήτων, καθώς και σχεδιασμό τρόπων αντιμετώπισης του προβλήματος.

Με σκοπό την άντληση στοιχείων σχετικά με το Δείκτη Επικράτησης της χρήσης στο Γενικό Πληθυσμό, τον οποίο παρακολουθεί το Τμήμα Παρακολούθησης/ΕΚΤΕΠΝ, διενεργεί κάθε 3 χρόνια την Έρευνα Γενικού Πληθυσμού (ποσοτική έρευνα), η οποία αφορά στην επικράτηση της χρήσης νόμιμων και παράνομων ουσιών στον γενικό πληθυσμό ηλικίας 15-64 χρονών. Στα πλαίσια αυτά διεξήχθηκε το 2019 η πέμπτη σειρά της έρευνας την οποία μπορείτε να δείτε στον πιο κάτω σύνδεσμο: Έρευνα Γενικού Πληθυσμού 2019

Για στατιστικά στοιχεία σε Ευρωπαϊκό επίπεδο αναφορικά με τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στο Γενικό πληθυσμό ακολουθήστε τον σύνδεσμο.

Με σκοπό την εκτίμηση της έκτασης και των προτύπων χρήσης νόμιμων και παράνομων εξαρτησιογόνων ουσιών, καθώς και άλλων εξαρτητικών συμπεριφορών στο μαθητικό πληθυσμό, διεξάγεται κάθε 4 χρόνια το  Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Ερευνών στον Μαθητικό Πληθυσμό σχετικά με το Αλκοόλ και τα άλλα Ναρκωτικά έρευνα ESPAD (European School Survey Project on Alcohol and other Drugs) ανάμεσα σε μαθητές 16 ετών των δημοσίων και ιδιωτικών σχολείων. Η  Κύπρος συμμετέχει στο εν λόγω πρόγραμμα από το έτος 1995 (συνεργασία της Αρχής Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου, ΚΕΝΘΕΑ και του Υπουργείου Παιδείας, Πολιτισμού, Αθλητισμού και Νεολαίας).

Για περισσότερα στοιχεία που αφορούν στην Κύπρο, από την έρευνα ακολουθήστε το σύνδεσμο.

Για στοιχεία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ακολουθήστε το σύνδεσμο.

Εντός του 2020 θα διεξαχθεί από την ΑΑΕΚ έρευνα με θέμα τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών και άλλων εξαρτητικών συμπεριφορών ανάμεσα στους φοιτητές. Η εν λόγω έρευνα θα διεξαχθεί για πρώτη φορά στην Κύπρο και θα έχει ως στόχο τη σκιαγράφηση της κατάστασης ανάμεσα στους φοιτητές που φοιτούν σε Πανεπιστήμια και Σχολές στην Κύπρο. Πιο συγκεκριμένα, στόχος της έρευνας είναι η εκτίμηση της χρήσης ουσιών εξάρτησης αλλά και άλλων εξαρτητικών συμπεριφορών στον πληθυσμό των νεαρών που φοιτούν σε δημόσια και ιδιωτικά ιδρύματα ανώτερης και ανώτατης εκπαίδευσης στην Κύπρο με τυποποιημένο τρόπο, έτσι ώστε να συνάδει στο μέγιστο βαθμό με τα ευρωπαϊκά κριτήρια και άλλες υφιστάμενες έρευνες γενικού πληθυσμού. Η συλλογή των δεδομένων θα γίνει με τη μέθοδο των ερωτηματολογίων και θα περιλαμβάνει δείγμα 3.000 φοιτητών. Μέσα από την έρευνα αυτή η ΑΑΕΚ αποσκοπεί στην απόκτηση αξιόπιστων στοιχείων σχετικά: 1) με την έκταση και τα πρότυπα χρήσης νόμιμων και παράνομων ουσιών αλλά και εξαρτητικών συμπεριφορών ανάμεσα στους φοιτητές, 2) τα κοινωνικοδημογραφικά χαρακτηριστικά και τις συμπεριφορές των φοιτητών και 3) τις στάσεις και αντιλήψεις των φοιτητών για θέματα που σχετίζονται με τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών και άλλων εξαρτητικών συμπεριφορών (όπως π.χ. αντίληψη του ρίσκου, της διαθεσιμότητας τους κλπ.).

Από το 2011, με τη συμμετοχή αρχικά 19 ευρωπαϊκών πόλεων, το Ευρωπαϊκό Δίκτυο SCORE (Sewage Analysis CORe group Europe), υπό την αιγίδα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Παρακολούθησης Ναρκωτικών και Τοξικομανίας (ΕΚΠΝΤ)-European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction, (EMCDDA) διεξάγει έρευνα με τη συμμετοχή διαφόρων ερευνητικών φορέων, η οποία αφορά την παρακολούθηση παράνομων ναρκωτικών ουσιών και των μεταβολιτών τους στα αστικά λύματα.

Σήμερα, 56 συνολικά πόλεις από όλο τον κόσμο συμμετέχουν πλέον στο Δίκτυο SCORE, (στις οποίες μελετώνται οι συνήθειες πληθυσμού 43 εκατομμυρίων πολιτών) το οποίο είναι το μεγαλύτερο διεθνές Δίκτυο σήμερα στον τομέα της επιστήμης της ανάλυσης αστικών λυμάτων για την ανίχνευση και ποσοτικοποίηση παράνομων ναρκωτικών ουσιών.

 Το διεθνές Ερευνητικό Κέντρο Νερού ΝΗΡΕΑΣ του Πανεπιστημίου Κύπρου, υπό τη διεύθυνση της Δρ. Δέσπως Φάττα-Κάσινου, συμμετέχει στο πρόγραμμα αυτό από το 2012, ενώ από το 2018, συμμετέχει σε συνεργασία με την Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου (ΑΑΕΚ), εκπροσωπώντας την Κύπρο και παρέχοντας δεδομένα για τους δύο μεγαλύτερους δήμους του νησιού, της Λευκωσίας και της Λεμεσού. Διευκρινίζεται ότι το έργο χρηματοδοτείται από την ΑΑΕΚ. Η συγκεκριμένη έρευνα έχει ως στόχο την ανίχνευση και ποσοτικοποίηση τεσσάρων παράνομων ναρκωτικών ενώσεων και ενός μεταβολίτη: Την αμφεταμίνη, την μεθαμφεταμίνη, το MDMA (έκσταση), την κοκαΐνη και ένα μεταβολίτη της κοκαΐνης, τη βενζοϋλεκγονίνη.

Στα παρακάτω διαγράμματα παρουσιάζονται τα ευρήματα του Διεθνούς Ερευνητικού Κέντρου Νερού Νηρέας, που αφορούν στην κατανάλωση παράνομων ναρκωτικών σε Λευκωσία και Λεμεσό. Με πράσινο και γαλάζιο χρώμα παρουσιάζεται η κατανάλωση σε Λευκωσία και Λεμεσό αντίστοιχα (ως mg της ουσίας ανά ημέρα, ανά 1000 κατοίκους). Με κόκκινο χρώμα φαίνεται ο μέσος όρος των πόλεων που συμμετέχουν στο Δίκτυο.  Η κατανάλωση της κοκαΐνης υπολογίστηκε με βάση τη συγκέντρωση του κύριου μεταβολίτη της, (βενζοϋλεκγονίνη) χρησιμοποιώντας ένα συντελεστή μετατροπής του σε κοκαΐνη.

Από τα αποτελέσματα της ανάλυσης αυτής προκύπτει ότι η κατανάλωση αμφεταμίνης και μεθαμφεταμίνης στη Λεμεσό είναι αρκετά μεγαλύτερη από αυτήν στη Λευκωσία (3.4 και 2.1 φορές μεγαλύτερη, αντίστοιχα). Παρ' όλα αυτά, και οι δύο πόλεις βρίσκονται αρκετά πιο χαμηλά από το μέσο όρο των πόλεων που συμμετέχουν στο Δίκτυο SCORE (90.0 και 115.6 mg/1000p/day για αμφεταμίνη και μεθαμφεταμίνη αντίστοιχα). Αναφορικά με το MDMA, (ecstasy) και οι δύο πόλεις πλησιάζουν το μέσο όρο, αν και οι μέσες εβδομαδιαίες τιμές που μετρήθηκαν είναι χαμηλότερες από αυτόν. Κατά 40% μεγαλύτερη είναι η κατανάλωση MDMA στη Λεμεσό, σε σχέση με την πρωτεύουσα. 

Γύρω από το μέσο όρο κυμαίνονται οι τιμές της κατανάλωσης κοκαΐνης στην Κύπρο. Η Λεμεσός βρίσκεται λίγο πάνω από αυτόν, με μέση κατανάλωση 272.4 mg/1000p/day, ενώ λίγο χαμηλότερη, τόσο από τη Λεμεσό, όσο και από το μέσο όρο, είναι η αντίστοιχη μέση τιμή που μετρήθηκε στα δείγματα που συλλέχθηκαν στη Λευκωσία (224.5 mg/1000p/day).

Τα αποτελέσματα της έρευνας του Δικτύου SCORE για το 2019 δημοσιεύτηκαν στις 12 Μαρτίου του 2020 στη σελίδα του ΕΚΠΝΤ.

Για στοιχεία σε Ευρωπαϊκό επίπεδο ακολουθήστε το σύνδεσμο εδώ.

Ο δείκτης αφορά στη συστηματική καταγραφή των χαρακτηριστικών όλων των χρηστών που ζητούν βοήθεια από όλα τα συμβουλευτικά και θεραπευτικά προγράμματα της χώρας. Τα στοιχεία για την αίτηση για θεραπεία προσφέρουν χρήσιμες πληροφορίες σε όσους παρέχον θεραπεία, αλλά και σε όσους σχεδιάζουν τη δημιουργία υπηρεσιών.

Συγκεκριμένα, τα στοιχεία για τον αριθμό και τα χαρακτηριστικά των χρηστών που ζητούν βοήθεια δίνουν τη δυνατότητα για:

  • Γνώση των χαρακτηριστικών των χρηστών που ζητούν βοήθεια από συγκεκριμένα προγράμματα. Η γνώση αυτή μπορεί ν’ αποτελέσει τη βάση για την αξιολόγηση ενδεχόμενων προσπαθειών προσέλκυσης στη θεραπεία συγκεκριμένων υποομάδων χρηστών.
  • Συγκέντρωση πληροφοριών για χρήστες που ζητούν θεραπεία για πρώτη φορά. Οι πληροφορίες αυτές αποτελούν ένα ευαίσθητο δείκτη της σχετικής «ελκυστικότητας» των διαφόρων υπηρεσιών, καθώς και για τις εξελίξεις σε ότι αφορά την προβληματική χρήση.
  • Πληροφόρηση για τη διαχρονική πορεία της πιο σοβαρής/ προβληματικής χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών στον πληθυσμό που εξυπηρετούν οι υπηρεσίες.
  • Πληροφορίες για τη συχνότητα εμφάνισης νέων περιπτώσεων χρηστών (επίπτωση).
  • Πληροφορίες για την αλλαγή συμπεριφοράς ως προς τον τρόπο χρήσης ουσιών σε διάφορες υποομάδες χρηστών.
  • Μελέτες για την  αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των θεραπευτικών προγραμμάτων.  

Για το πρωτόκολλο του Δείκτη αίτησης θεραπείας παράνομων ουσιών (TDI), ακολουθήστε το σύνδεσμο.

Οδηγός συμπλήρωσης του πρωτοκόλλου TDI

Για στοιχεία σε Ευρωπαϊκό επίπεδο ακολουθήστε το σύνδεσμο:

Statistical Bulletin: https://www.emcdda.europa.eu/data/stats2019/tdi_pl

Ο στόχος του Δείκτη είναι, βάσει ερευνών, η παροχή έγκυρων, αξιόπιστων και συγκρίσιμων πληροφοριών σχετικά με την έκταση, τα πρότυπα χρήσης ψυχοδραστικών ουσιών στο γενικό πληθυσμό (ενήλικες, νεαρά άτομα και μαθητές).

Συγκεκριμένα, ο δείκτης παρέχει πληροφορίες για τα πιο κάτω:

  • Την έκταση και τον τρόπο της χρήσης ναρκωτικών στον γενικό πληθυσμό.
  • Τα χαρακτηριστικά και τις συμπεριφορές των χρηστών.
  • Τη σχέση μεταξύ της χρήσης ουσιών εξάρτησης και διαφόρων παραγόντων που φαίνεται να επηρεάζουν τη χρήση.
  • Τις στάσεις διαφόρων ομάδων πληθυσμού απέναντι στη χρήση νόμιμων και παράνομων ουσιών εξάρτησης.
  • Διαχρονικές αλλαγές των πιο πάνω.

Οι πληροφορίες αυτές χρησιμοποιούνται για την αξιολόγηση της κατάστασης των ουσιών εξάρτησης, τον προσδιορισμό προτεραιοτήτων, καθώς και σχεδιασμό τρόπων αντιμετώπισης του προβλήματος.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το δείκτη ακολουθήστε τον σύνδεσμο.

Για στατιστικά στοιχεία σε ευρωπαϊκό επίπεδο αναφορικά με τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στο γενικό πληθυσμό ακολουθήστε τον σύνδεσμο.

Για στατιστικά στοιχεία σε ευρωπαϊκό επίπεδο αναφορικά με τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στον μαθητικό και νεανικό πληθυσμό ακολουθήστε τον σύνδεσμο.

Ο δείκτης αυτός συλλέγει στοιχεία για την επικράτηση και τη συχνότητα της προβληματικής χρήσης ναρκωτικών. Ο δείκτης έχει πρόσφατα αναθεωρηθεί κυρίως λόγω της μεταβαλλόμενης κατάστασης σε ό,τι αφορά τη χρήση ναρκωτικών και δίνει έμφαση στην “επαναλαμβανόμενη χρήση ναρκωτικών που προκαλεί επιβλαβείς συνέπειες στο άτομο (συμπεριλαμβανομένης της εξάρτησης και άλλων ψυχολογικών κοινωνικών και προβλημάτων υγείας), ή τοποθετεί το άτομο σε υψηλό ρίσκο ώστε να υποφέρει από αυτές τις επιπτώσεις.

Ο σκοπός εκτίμησης του δείκτη είναι ο υπολογισμός του συνολικού αριθμού των προβληματικών χρηστών. Καταβάλλεται δηλαδή προσπάθεια να εκτιμηθεί ο «κρυμμένος» πληθυσμός των χρηστών που δεν καταγράφεται από τις υφιστάμενες υπηρεσίες (π.χ. θεραπεία, Αστυνομία, κλπ.)

Η εκτίμηση του πραγματικού αριθμού των προβληματικών χρηστών είναι μέγιστης σημασίας, γιατί μόνο με αυτό τον τρόπο μπορεί να αξιολογηθεί και να τεκμηριωθεί η διαθεσιμότητα των υφιστάμενων δομών που προσφέρουν βοήθεια σε χρήστες ναρκωτικών και να γίνει σωστός σχεδιασμός ενεργειών ο οποίος θα ανταποκρίνεται στις  ανάγκες του υπό μελέτη πληθυσμού. Επιπρόσθετα, οι πληροφορίες για την έκταση της προβληματικής χρήσης προσφέρουν αντικειμενικά δεδομένα για τη εκτίμηση του κοινωνικού κόστους από τη χρήση ουσιών εξάρτησης. 

National Estimates of last year prevalence of high-risk opioid use:


Ευρωπαϊκά Στατιστικά Στοιχεία:

Statistical Bulletin: https://www.emcdda.europa.eu/data/stats2019/pdu_pl

Ο Δείκτης Επικράτησης Μολυσματικών Ασθενειών (ΔΕΜΑ) παρέχει στοιχεία σχετικά με την επικράτηση των μολυσματικών ασθενειών (HIV, Ηπατίτιδα Γ και Ηπατίτιδα Β) ανάμεσα σε άτομα που κάνουν ενδοφλέβια χρήση. Τα στοιχεία συλλέγονται σε ετήσια βάση κυρίως μέσω διαγνωστικών εξετάσεων για μόλυνση από τους συγκεκριμένους ιούς, στις οποίες υποβάλλονται οι ΧΕΝ που προσεγγίζουν τα θεραπευτικά προγράμματα.

Ο ιός της ηπατίτιδας Γ είναι εξαιρετικά μολυσματικός – περίπου δέκα φορές περισσότερο από τον ιό HIV, και προσβάλλει το ήπαρ. Η  μόλυνση από τον ιό της ηπατίτιδας Γ, μπορεί να προκαλέσει ποικίλα προβλήματα υγείας, από χρόνια κόπωση μέχρι σοβαρές ηπατικές παθήσεις και καρκίνο του ήπατος και είναι δυνητικά θανατηφόρα. Συχνά, ωστόσο, άνθρωποι που έχουν μολυνθεί από τον ιό δεν εμφανίζουν συμπτώματα ακόμη και για πολλά χρόνια και οι περισσότερες τέτοιες περιπτώσεις παραμένουν χωρίς διάγνωση.

Η μετάδοση του ιού  HIV που σχετίζεται με την ενδοφλέβια χρήση ναρκωτικών, μπορεί να εξαπλωθεί εξαιρετικά γρήγορα, καθώς η επικράτηση του HIV στους ενδοφλέβιους χρήστες αυξάνεται σε ορισμένες περιπτώσεις από ουσιαστικά 0% σε 40% εντός ενός ή δύο ετών.

Η νοσηρότητα και η θνησιμότητα που οφείλονται σε αυτούς τους ιούς συγκαταλέγονται στις πλέον σοβαρές συνέπειες της χρήσης ναρκωτικών για την υγεία. Η ενδοφλέβια χρήση ουσιών, αποτελεί μια από τις σημαντικότερες αιτίες των πιο πάνω σοβαρών συνεπειών στην υγεία και άλλων λοιμωδών νοσημάτων. Σε αρκετές χώρες, η ενδοφλέβια χρήση, και συγκεκριμένα η χρήση κοινής σύριγγας ή άλλων αντικειμένων που χρησιμοποιούνται κατά την ενδοφλέβια χρήση, αποτελεί το κύριο μέσο μετάδοσης του ιού HIV και ηπατίτιδας.

Πηγή: EMCDDA 2019

Για τα στοιχεία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ακολουθήστε τον σύνδεσμο.

Οι θάνατοι που σχετίζονται με τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών, διακρίνονται σε άμεσους και έμμεσους. Άμεσοι θάνατοι θεωρούνται όσοι προκύπτουν από την ίδια την χρήση, δηλαδή την υπερβολική δόση, όπου γίνεται πρόσληψη ψυχοδραστικής ουσίας (π.χ. οπιούχο, διεγερτική ή υπνωτική ηρεμιστική ουσία) σε ποσότητες μεγαλύτερες από αυτές που ανέχεται ο ανθρώπινος οργανισμός. Οι έμμεσοι θάνατοι, από την άλλη, αναφέρονται σε θάνατους που προκύπτουν από άλλες συνέπειες της χρήσης, όπως για παράδειγμα οδικά δυστυχήματα, αυτοκτονίες κ.α., στους οποίους η χρήση ουσιών εμπλέκεται, αλλά έχει δευτερεύων ρόλο ως προς την αιτία του θάνατου.

Η παρακολούθηση των σχετιζόμενων με τα ναρκωτικά θανάτων αποτελεί σημαντικό εργαλείο  εκτίμησης των επιπτώσεων στην υγεία, καθώς και στον εντοπισμό επικίνδυνων προτύπων χρήσης, που με τη σειρά τους συμβάλλουν στο σχεδιασμό μέτρων προστασίας της δημόσιας υγείας.    

Για τα έτη 2006-2018, έχουν καταγραφεί τα πιο κάτω στοιχεία στην Κύπρο που αφορούν τους άμεσους θανάτους από ουσίες εξάρτησης. 

Για περισσότερες πληροφορίες που αφορούν στην Κύπρο ακολουθήστε το σύνδεσμο.

Για στοιχεία που αφορούν στην Ευρώπη: https://www.emcdda.europa.eu/data/stats2019/drd_pl

Ευρωπαϊκά Στατιστικά Στοιχεία:

Statistical Bulletin: https://www.emcdda.europa.eu/data/stats2019/szr_pl

Η ΑΑΕΚ συμμετέχει στο Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης (ΣΕΠ) για Νέες Ψυχοδραστικές Ουσίες (ΝΨΟ) του EMCDDA, το οποίο έχει ως στόχο τη δημιουργία, τη διατήρηση και ενίσχυση της ενημέρωσης, την ετοιμότητα και την ανάληψη δράσης σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο για τις ΝΨΟ.

Στο Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης, πέραν του EMCDDA, συμμετέχουν και η Europol, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο Ευρωπαϊκό Οργανισμός Φαρμάκων καθώς και τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. μαζί με τη Νορβηγία και την Τουρκία.

Ως ΝΨΟ χαρακτηρίζεται «ένα νέο ναρκωτικό η μία ψυχότροπη ουσία, σε αγνή μορφή ή παρασκεύασμα, το οποίο δεν ελέγχεται από τις συμβάσεις των Ηνωμένων Εθνών για τα ναρκωτικά (1961,1971), μπορεί να αποτελεί συγκρίσιμη απειλή για την δημόσια υγεία, όπως οι ουσίες που καταχωρούνται στους καταλόγους των συμβάσεων.» 

Τη δεδομένη στιγμή η ΑΑΕΚ προσπαθεί να μεταφέρει την πληροφόρηση που αφορά ΝΨΟ στο τοπικό δίκτυο ανταποκριτών της και παράλληλα να λαμβάνει όλες τις διαθέσιμες πληροφορίες που αφορούν εντοπισμούς ΝΨΟ στην Κύπρο. Παράλληλα καταβάλλονται συνεχείς προσπάθειες για επέκταση του δικτύου. Στο τοπικό Σύστημα Έγκαιρης Προειδοποίησης συμμετέχουν άτομα από τα θεραπευτικά προγράμματα που είναι αδειοδοτημένα από την ΑΑΑΕΚ καθώς και από τα Γενικά και Περιφερειακά Νοσοκομεία σε παγκύπρια βάση.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να ανατρέξετε στη σελίδα του EMCDDA στον ακόλουθο σύνδεσμο https://www.emcdda.europa.eu/publications/topic-overviews/eu-early-warning-system

Ρώτα την AAEK ανώνυμα