Στοιχεία για το Κάπνισμα

Το κάπνισμα αποτελεί το υπ΄ αριθμό ένα πρόβλημα δημόσιας υγείας διεθνώς, έχοντας ως αποτέλεσμα εκατομμύρια θανάτους κάθε χρόνο, σε παγκόσμια βάση, οι οποίοι μπορούν να προληφθούν. Σε παγκόσμια βάση, οι άντρες καπνιστές χάνουν 13.2 έτη από την ζωή τους, και οι γυναίκες καπνιστές χάνουν 14.5 έτη.  Τουλάχιστον το ήμισυ των καπνιστών παγκοσμίως πεθαίνουν νωρίς λόγω του καπνίσματος. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο η συχνότητα των καπνιστών είναι 1:3, ενώ υπολογίζεται ότι 650,000 ευρωπαίοι πολίτες χάνουν τη ζωή τους ετησίως εξαιτίας του καπνίσματος. 

Το κάπνισμα διαιρείται σε δύο είδη: στο ενεργητικό κάπνισμα, και την έκθεση στον «περιβαλλοντικό καπνό» environmental tobacco smoke–(ETS) που οφείλεται στο κάπνισμα, και ονομάζεται παθητικό κάπνισμα.  Το παθητικό κάπνισμα εξακολουθεί να είναι μια σημαντική αιτία αύξησης της νοσηρότητας και της θνησιμότητας, και να επιβαρύνει με σημαντικές δαπάνες την κοινωνία ως σύνολο. Η έκθεση στον καπνό διακρίνεται σε «δευτερογενή» ή «τριτογενή» καπνό. Ο «δευτερογενής καπνός» αποτελείται περίπου κατά 85% από τον καπνό του αναμμένου τσιγάρου και κατά 15% από τον καπνό που εκπνέει ένας καπνιστής. Ο δευτερογενής καπνός περιέχει μεγαλύτερη συγκέντρωση των επιβλαβών ουσιών από ότι ο άμεσα εισπνεόμενος από τον καπνιστή. Ο «τριτογενής καπνός» είναι ο καπνός και ιδίως τα συστατικά του, που παραμένουν στο χώρο ως αποτέλεσμα του καπνίσματος ακόμα και όταν ο καπνιστής έχει απομακρυνθεί από το χώρο. 

Πολλές πρόσφατες μελέτες επιβεβαίωσαν τους σοβαρούς κινδύνους για την υγεία και τη ζωή που συνδέονται με το παθητικό κάπνισμα. Έχει αποδειχθεί ότι η χρόνια έκθεση στο παθητικό κάπνισμα είναι η αιτία πολλών από τις ασθένειες που προκαλεί και το ενεργητικό κάπνισμα, συμπεριλαμβανομένων του καρκίνου του πνεύμονα, καρδιαγγειακών παθήσεων και παιδικών ασθενειών. Το παθητικό κάπνισμα συνδέεται με αναπνευστικές νόσους και αποτελεί σημαντική αιτία επιδείνωσης της υγείας σε άτομα που πάσχουν από άσθμα, αλλεργίες και χρόνια αποφρακτική πνευμονική πάθηση. Η επιδείνωση της υγείας οδηγεί με τη σειρά της σε κοινωνικό και εργασιακό αποκλεισμό.

Κάθε χρόνο, 650,000 Ευρωπαίοι πολίτες πεθαίνουν λόγω ασθενειών οι οποίες σχετίζονται με το κάπνισμα, οι 79,000 εκ των οποίων από δευτερογενή καπνό, και οι 19,000 να είναι μη-καπνιστές.

Πηγή: European Network for Smoking and Tobacco Prevention

 

ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ

Η νομοθεσία για τον καπνό σε εσωτερικούς χώρους εργασίας και δημόσιους χώρους αναψυχής ποικίλλει σε μεγάλο βαθμό στην ΕΕ.  Οι πλέον αυστηρές νομοθεσίες προνοούνται στην Ουγγαρία, Βουλγαρία, Ισπανία, Ιρλανδία, το Ηνωμένο Βασίλειο, την Μάλτα, την Ελλάδα, την FYROM και την Τουρκία, όπου το κάπνισμα απαγορεύεται εντελώς σε δημόσιους χώρους, συμπεριλαμβανομένων των εστιατορίων και των μπαρ. Δέκα κράτη-μέλη (Βέλγιο, Κύπρος, Φινλανδία, Γαλλία, Ιταλία, Λετονία, Σουηδία, Πολωνία και Σλοβενία) έχουν γενική απαγόρευση του καπνίσματος σε κλειστούς δημόσιους χώρους, αλλά επιτρέπουν υπό ορισμένες συνθήκες την πρόνοια ξεχωριστών, κλειστών δωμάτιων για κάπνισμα.

Σημειώνεται  επίσης, ότι σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο το 2009 και 2012, η έκθεση στον καπνό σε περιβάλλοντα εργασίας παρέμεινε σταθερή η μειώθηκε σε όλα τα κράτη-μέλη εκτός από τέσσερα: την Κύπρο, την Ολλανδία, την Σλοβακία και την Τσεχία.

 

Η ΚΥΠΡΙΑΚΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ

Στην Κύπρο το 12-13% των θανάτων ετησίως στις ηλικίες 35 ετών και άνω, οφείλονται στο κάπνισμα.  Εξακόσιοι –επτακόσιοι κύπριοι καπνιστές πεθαίνουν κάθε χρόνο εξαιτίας ασθενειών που οφείλονται στο κάπνισμα. Ο αριθμός αυτός θεωρείται πολύ μεγάλος συγκρινόμενος με τον αντίστοιχο αριθμό των θανάτων από τα τροχαία δυστυχήματα που δεν υπερβαίνει τα 120 άτομα.  Επίσης το άμεσο (υγεία) και το έμμεσο (μείωση παραγωγικότητας) κόστος στην κοινωνία είναι πολύ υψηλό: μελέτη του 2006 ανέδειξε ότι στην Κύπρο ήδη το 2003 δαπανήθηκαν 28 εκατομμύρια λίρες για την αντιμετώπιση ασθενειών που σχετίζονται με το κάπνισμα. Οι οικονομικές επιπτώσεις είναι τεράστιες, αφού χάνονται συνολικά 224,4 εκατομμύρια ευρώ περίπου ετήσια (Μελέτη Ινστιτούτου Κύπρου/Χάρβαρντ για το Περιβάλλον και τη Δημόσια Υγεία), και δη τα 175 εκατομμύρια ευρώ περίπου χάνονται ετησίως εξαιτίας των θανάτων με αφορμή το κάπνισμα, εάν υπολογιστούν οι συνέπειες επί της παραγωγικότητας, ενώ τα 47,6 εκατομμύρια ευρώ περίπου υπολογίζονται για έξοδα ιατρικής περίθαλψης εξαιτίας του καπνίσματος.   Οι Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας στην Κύπρο παρέχουν δωρεάν προγράμματα διακοπής του καπνίσματος ολόχρονα (τηλέφωνο 1431 Παγκύπρια).

Όλες η έρευνες που έχουν γίνει μέχρι σήμερα, καταδεικνύουν ότι στην Κύπρο τα ποσοστά των καπνιστών ανάμεσα στους άντρες και στις γυναίκες είναι αρκετά υψηλά.  Στις γυναίκες έχει παρατηρηθεί ανοδική τάση την τελευταία δεκαετία.  Και στους έφηβους το ενεργητικό και παθητικό κάπνισμα είναι υψηλό.  H τελευταία έρευνα ESPAD (2015) σημειώνει ότι ενώ γενικά στην Ευρώπη το ποσοστό των εφήβων που άρχισαν να καπνίζουν ημερησίως σε πρόωρη ηλικία (πριν τα 13 έτη) έχει μειωθεί τα τελευταία 20 έτη, σε κάποιες χώρες το ημερήσιο κάπνισμα παραμένει σταθερό (Κύπρος, Γαλλία, Ιταλία και Ρουμανία). 

Η Εθνική Επιτροπή έχει εντοπίσει ότι μία κύρια αδυναμία της νομοθεσίας για το κάπνισμα στην Κύπρο, είναι η αδυναμία στην ερμηνεία του νόμου, και ειδικότερα, η ερμηνεία του «κλειστού χώρου» στους χώρους αναψυχής αποτελεί γκρίζο σημείο στον νόμο και χρειάζεται περισσότερη αποσαφήνιση.  Υπάρχει ασάφεια επίσης, και σε ότι αφορά το κάπνισμα σε εξωτερικούς χώρους όπως πάρκα και παιδότοπους. Η ασάφεια αυτή  επιδεινώνεται από την τρέχουσα αδυναμία εφαρμογής του νόμου, η οποία ήταν αρχικά αποκλειστική ευθύνη της Αστυνομίας Κύπρου αλλά για πρακτικούς λόγους έγινε αντικείμενο πρωτοκόλλου συνεργασίας μεταξύ διαφόρων υπηρεσιών και θεσμών, οι οποίοι όμως συχνά αδυνατούν να εφαρμόσουν τις σχετικές ποινές λόγω της ασάφειας ως προς την εξουσιοδότηση τους.  Συνεπώς η ΑΑΕΚ έχει διευθετήσει συνάντηση μεταξύ των αρμόδιων θεσμών για την αποσαφήνιση και τον περαιτέρω συντονισμό του πρωτοκόλλου.

Η ΑΑΕΚ θα συνεχίσει την εργασία για έλεγχο του καπνίσματος σε Παγκύπριο επίπεδο, και θα ενσωματώσει βέλτιστα τις σχετικές δραστηριότητες στην Εθνική Στρατηγική της, η οποία αναλόγως έχει διευρύνει το αντικείμενο της από τις παράνομες ουσίες και το αλκοόλ, για να συμπεριλάβει τώρα και τον καπνό και τα τυχερά παιγνίδια.  Γίνεται επίσης προγραμματισμός εκστρατείας διαφώτισης για την Παγκόσμια Ημέρα Εναντίον Του Καπνίσματος, 31 Μαΐου 2018. 

 

–Με τη διεύρυνση του πεδίου αρμοδιοτήτων της ΑΑΕΚ, το Τμήμα Παρακολούθησης θα αρχίσει να συλλέγει στοιχεία και δεδομένα για την κατάσταση του καπνίσματος στην Κύπρο.

Για πρόσβαση σε διαθέσιμα στοιχεία για το κάπνισμα ακολουθήστε το σύνδεσμο εδώ.

Ρώτα την AAEK ανώνυμα

Οι εκδηλώσεις μας