Παράνομες Ουσίες

Πρόληψη

H πρόληψη της εξάρτησης αφορά σε παρεμβάσεις που αποσκοπούν στον εντοπισμό, περιορισμό και εξάλειψη των αιτιών που συμβάλουν στη γένεση της χρήσης και εξάρτησης από νόμιμες και παράνομες εξαρτησιογόνες ουσίες, καθώς και σε άλλες εξαρτητικές συμπεριφορές.

Μία αποτελεσματική Στρατηγική Πρόληψης,  οφείλει να στρέψει το βλέμμα τόσο στο άτομο (βιοψυχοκοινωνική προσέγγιση), όσο και στην κοινωνική διάσταση της χρήσης και των εξαρτητικών συμπεριφορών, για να κατανοήσει κάτω υπό ποιες συνθήκες άτομα κάθε ηλικίας κάνουν χρήση ουσιών, νόμιμων ή παράνομων.

Οι στόχοι μιας Στρατηγικής Πρόληψης που βασίζεται στην ολιστική προσέγγιση που προτείνει το μοντέλο της Δημόσιας Υγείας, πρέπει να είναι μετρήσιμοι και αποτελεσματικοί και να μειώνουν τις επιπτώσεις των εξαρτησιογόνων ουσιών, αλλά και τις πιθανότητες ένα άτομο να οδηγηθεί εξαρχής στη χρήση τέτοιων ουσιών και στην εξάρτηση.  Περισσότερα για τη 'Φιλοσοφία της Πρόληψης' στο σύνδεσμο εδώ.

Για τον οδηγό πρόληψης ο οποίος προτείνει ένα σύνολο κατευθυντηρίων γραμμών, βέλτιστων πρακτικών και κριτηρίων λειτουργίας προγραμμάτων πρόληψης στην Κύπρο, προκειμένου να διευκολύνει και τη διαδικασία έγκρισης από την ΑΑΕΚ πατήστε εδώ και για τα ενημερωτικά έντυπα πρόληψης πατήστε εδώ.

Τα προγράμματα πρόληψης επιδιώκουν:

  • Να ενισχύσουν τα άτομα που δεν κάνουν χρήση να μην δοκιμάσουν εξαρτησιογόνες ουσίες,
  • Να βοηθήσουν όσους δοκίμασαν (πρώτη φορά ή χρησιμοποιούν περιστασιακά) εξαρτησιογόνες ουσίες να διακόψουν τη χρήση και να μην την επαναλάβουν,
  • Να αποτρέψουν την έναρξη ή την εξάρτηση από άλλες συμπεριφορές, όπως ο τζόγος ή η εξάρτηση από το διαδίκτυο.

Για την αντιμετώπιση της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών αλλά και άλλων παραβατικών συμπεριφορών, εφαρμόζονται διάφορες στρατηγικές πρόληψης.

Οι προσεγγίσεις περιβαλλοντικής και καθολικής πρόληψης απευθύνονται στο σύνολο του πληθυσμού, η επικεντρωμένη πρόληψη απευθύνεται σε ευάλωτες ομάδες του πληθυσμού οι οποίες ενδέχεται να είναι πιο επιρρεπείς στην προβληματική χρήση ουσιών, ενώ η ενδεδειγμένη πρόληψη επικεντρώνεται σε άτομα υψηλού κινδύνου.

Οι Ευρωπαϊκές Προδιαγραφές Ποιότητας για την Πρόληψη της Χρήσης Ουσιών (ΕυΠρο)

Οι Ευρωπαϊκές Προδιαγραφές Ποιότητας στον Τομέα της Πρόληψης της Χρήσης Εξαρτησιογόνων Ουσιών (σε συντομία ΕυΠρο), που δημοσιεύθηκαν σε ειδική έκδοση του EMCDDA (2011, 2013), παρέχουν το πρώτο κοινό πλαίσιο αναφοράς σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την παροχή υψηλής ποιότητας δράσεων πρόληψης.

Οι ΕυΠρο έχουν ομαδοποιηθεί σε έναν κύκλο έργου, τον κύκλο της πρόληψης, με οκτώ στάδια: 1. Εκτίμηση αναγκών, 2. Εκτίμηση πόρων, 3. Διαμόρφωση της παρέμβασης,   4. Σχεδιασμός της παρέμβασης, 5. Διαχείριση και κινητοποίηση πόρων, 6. Υλοποίηση και παρακολούθηση, 7. Αξιολόγηση και 8. Διάχυση και βελτίωση. Διαπιστώθηκε ότι ο κύκλος της πρόληψης αποτελεί τον καλύτερο τρόπο διάρθρωσης των ΕυΠρο, με βάση την ανασκόπηση των υφιστάμενων προδιαγραφών και τις διαβουλεύσεις με επαγγελματίες του χώρου της πρόληψης.

Πέραν αυτών, περιλαμβάνονται και τέσσερα οριζόντια ζητήματα στο κέντρο του κύκλου, τα οποία αναδεικνύουν κάποια θέματα που αφορούν κάθε στάδιο (βλ. Σχήμα 1).

 

Σχήμα 1: Ο Κύκλος της Πρόληψης

 

Ο κύκλος παρέχει ένα υπόδειγμα το οποίο μπορούν να υιοθετήσουν οι επαγγελματίες στην πρόληψη κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση παρεμβάσεων. Αποτελεί, όμως, και ένα απλουστευμένο πρότυπο της δουλειάς που γίνεται στην πρόληψη, το οποίο οι επαγγελματίες του κλάδου θα πρέπει να προσαρμόζουν προσεκτικά στις ιδιαίτερες συνθήκες στις οποίες εργάζονται.

Για την καλύτερη κατανόηση των σταδίων του κύκλου της πρόληψης συστήνεται όπως μελετηθούν οι ακόλουθοι οδηγοί:

Για τον Οδηγό αξιολόγησης των παρεμβάσεων για την πρόληψη της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών, ακολουθήστε το σύνδεσμο εδώ. 


Θεραπεία

Ο στόχος της θεραπείας είναι η υπέρβαση της εξάρτησης, η βελτίωση της ποιότητας ζωής και η πλήρης αποκατάσταση και επανένταξη του ατόμου στη φυσιολογική κοινωνική και οικονομική ζωή στην κοινότητα.

Η αποτελεσματική θεραπεία της εξάρτησης μπορεί να λάβει πολλές μορφές και να συμπεριλάβει επιμέρους υπηρεσίες, οι οποίες στοχεύουν όλες στην αντιμετώπιση της εξάρτησης και την αποκατάσταση του ατόμου, όπως και τη μείωση των επιβλαβών συνεπειών της στο άτομο και το κοινωνικό σύνολο.

Η έννοια της τυπικής θεραπευτικής προσέγγισης, κατ’ αναλογία προς την έννοια του τυπικού χρήστη, δεν υφίσταται στη θεραπεία της εξάρτησης από τις εξαρτησιογόνες ουσίες. Δεν υπάρχει μοναδικό είδος θεραπείας αποτελεσματικό για όλους - δεν υπάρχει μαγική λύση.

Ορισμένοι χρήστες αναζητούν θεραπεία έχοντας αποφασίσει την αποχή από τη χρήση άμεσα και ολοσχερώς, ενώ για άλλους η θεραπευτική διαδρομή ακολουθεί πιο σταδιακές προσεγγίσεις.

Αναλόγως των ατομικών αναγκών, το θεραπευτικό σύστημα ανταποκρίνεται με περισσότερες θεραπευτικές επιλογές, οι οποίες είναι στο σύνολό τους ασφαλείς, αποτελεσματικές, εμπεριστατωμένες και πρωτίστως βιώσιμες για τον ασθενή και την οικογένειά του.

Για τον οδηγό θεραπείας ακολουθήστε το σύνδεσμο εδώ


Κοινωνική Επανένταξη

Η Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου μέσα στα πλαίσια παρακολούθησης της Εθνικής Στρατηγικής για Αντιμετώπιση της Εξάρτησης από Παράνομες Ουσίες και την Επιβλαβή Χρήση του Αλκοόλ 2013-2020, προωθεί παρεμβάσεις που στηρίζουν τη διαδικασία της κοινωνικής επανένταξης των ατόμων με ιστορικό εξάρτησης.

Οι ανάγκες των ατόμων με ιστορικό εξάρτησης, παρά τις προσπάθειες για ικανοποίησή τους, παρουσιάζονται ιδιαίτερα αυξημένες λόγω κυρίως της δυσκολίας ως προς την εξεύρεση εργασίας και κατ’ επέκταση της ομαλής επανένταξης στην κοινωνία.

Οδηγός Υπηρεσιών Κοινωνικής Υποστήριξης και Επανένταξης

Η ΑΑΕΚ, μέσα στα πλαίσια εφαρμογής και παρακολούθησης της Εθνικής Στρατηγικής και της νομοθεσίας που τη διέπει, προωθεί θέματα κοινωνικής και επαγγελματικής αποκατάστασης για τα άτομα που βρίσκονται στο στάδιο της κοινωνικής υποστήριξης/επανένταξης.

Το έντυπο αυτό αποτελεί την 2η έκδοση της ΑΑΕΚ και παρέχει σωστή πληροφόρηση στα άτομα που την έχουν ανάγκη αφού συγκέντρωσε όλες τις δυνατότητες που παρέχονται, από κρατικούς φορείς και υπηρεσίες, σε ουσιοεξαρτημένους που βρίσκονται στην προσπάθεια απεξάρτησης και που επιθυμούν να επανενταχθούν πίσω στην κοινωνία, να εργοδοτηθούν, να αποκατασταθούν επαγγελματικά, να εκπαιδευτούν, να καταρτιστούν ή απλά να ενημερωθούν για τις υπηρεσίες/προγράμματα. για πρόσβαση στον Οδηγό ακολουθήστε το σύνδεσμο.


Μείωση της Βλάβης

Η μείωση της βλάβης αποτελεί ένα πυλώνα παρέμβασης για την ολοκληρωμένη προσέγγιση και διαχείριση του φαινομένου των εξαρτήσεων, απαραίτητο όπως και οι πυλώνες της πρόληψης, της θεραπείας, της κοινωνικής επανένταξης και της καταστολής. Μάλιστα οι πολιτικές μείωσης της βλάβης θεωρούνται πλέον ως οι πλέον επιστημονικά τεκμηριωμένες και αποδοτικές από άποψη κόστους- αποτελεσματικότητας, με πολλαπλά ευεργετικά οφέλη τόσο για το ίδιο το άτομο όσο και για την κοινωνία.

Στον όρο μείωσης της βλάβης περιλαμβάνονται οι παρεμβάσεις, τα προγράμματα και οι πολιτικές που επιδιώκουν τη μείωση των επιβλαβών συνεπειών που σχετίζονται με τη χρήση ουσιών, όπως είναι, μεταξύ άλλων, οι θάνατοι, η μετάδοση μολυσματικών ασθενειών, οι τραυματισμοί, η εγκληματικότητα κ.α.

Η Μείωση της βλάβης βασίζεται στο δεδομένο ότι κάποια άτομα μπορεί να μην είναι έτοιμα τη δεδομένη στιγμή να σταματήσουν τη χρήση ουσιών, οπόταν επικεντρώνεται στη βελτίωση της ποιότητας της ζωής αυτών των ανθρώπων παρέχοντας προγράμματα όπως τα προγράμματα φαρμακευτικής υποστήριξης, τα προγράμματα ανταλλαγής συριγγών, οι παρεμβάσεις εκτός δομών και «δουλειάς στο δρόμο», η εκπαίδευση ομοτίμων, η πρόληψη/ διάγνωση/ θεραπεία νοσημάτων, η χορήγηση ναλοξόνης και η εκπαίδευση του ατόμου σε ασφαλέστερες πρακτικές χρήσης και σεξουαλικής συμπεριφοράς.


Μείωση της Προσφοράς

Ο Πυλώνας Μείωσης της Προσφοράς έχει ως προτεραιότητα την μείωση της εγκληματικότητας που συνδέεται με τη διακίνηση παράνομων ουσιών εξάρτησης και οι στόχοι επικεντρώνονται:

  • Μείωση της διακίνησης παράνομων ουσιών εξάρτησης
  • Αποτροπή της διακίνησης παράνομων ουσιών εξάρτησης μέσω των νόμιμων εισόδων της Κυπριακής Δημοκρατίας
  • Πρόληψη της διαθεσιμότητας και της διακίνησης Πρόδρομων/ Προ-πρόδρομων Ουσιών και Νέων Ψυχοδραστικών Ουσιών
  • Πρόληψη της νομιμοποίησης των εσόδων από παράνομες δραστηριότητες που σχετίζονται με τις παράνομες ουσίες εξάρτησης

Οι πλείστες δράσεις του εν λόγω Πυλώνα εφαρμόζονται διαχρονικά και σε συνεχή βάση με επιτυχία. Οι προκλήσεις που παρατηρούνται στον τομέα αυτό αφορούν στην ενίσχυση της στελέχωσης και του εξοπλισμού στις μαρίνες και στα αεροδρόμια, στον εκσυγχρονισμό των σχετικών νομοθεσιών, στην εφαρμογή των νέων δεικτών παρακολούθησης της μείωσης της προσφοράς και στην αναβάθμιση του Τοπικού Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης (ΣΕΠ) για τις νέες ψυχότροπες ουσίες.

Η εξάρτηση είναι μια σύνθετη πολυπαραγοντική διαταραχή της υγείας.  Χαρακτηρίζεται από χρόνια και υποτροπιάζουσα φύση με κοινωνικές αιτίες και συνέπειες.  Η παρέμβαση σε μια διαταραχή της υγείας χρειάζεται θεραπεία, κοινωνική προστασία και συνοχή, όχι τιμωρία ή καταναγκαστικά μέτρα.  Κανείς δεν μπορεί να φανταστεί να τιμωρούνται οι διαταραχές ψυχικής υγείας.

Οι διεθνείς συμβάσεις για τα Ναρκωτικά αλλά και η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Ναρκωτικά 2013-2020 καλούν τα κράτη για την παροχή εναλλακτικών λύσεων του εγκλεισμού όπως για παράδειγμα θεραπεία, εκπαίδευση, κοινωνική επανένταξη.

Η θεραπεία αποτελεί την πιο κοινωνικό-οικονομικά συμφέρουσα αντιμετώπιση εφόσον σύμφωνα με την διεθνή βιβλιογραφία με κάθε μια μονάδα (ευρώ/δολάριο) που επενδύεται στην θεραπεία εκτός φυλακής, γίνεται εξοικονόμηση σχεδόν εννέα (9) μονάδων. 

«Ο περί θεραπείας Κατηγορουμένων Χρηστών ή Ουσιοεξαρτημένων Ατόμων» Νόμος προβλέπει την παραπομπή των παραβατών σε θεραπεία, ως εναλλακτική προσέγγιση έναντι των καταναγκαστικών κυρώσεων. Με λίγα λόγια, ο κατηγορούμενος δύναται να αιτηθεί θεραπείας αντί της υποβολής άλλης ποινής.

Τέτοια μέτρα υπάρχουν στη νομοθεσία όλων των Κρατών Μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εκπηγάζουν από μια στροφή σε ότι αφορά την αντίληψη του προβλήματος των ναρκωτικών, από τη σφαίρα της εγκληματικότητας, στη θεώρηση του ως προβλήματος δημόσιας υγείας. Η διέπουσα αρχή που αποτελεί το θεμέλιο εναλλακτικών μέτρων και παρεμβάσεων αντί της φυλάκισης είναι η πεποίθηση πως η βελτίωση της ποιότητας ζωής του χρήστη ουσιών εξάρτησης αποτελεί παράγοντα πρόληψης της εγκληματικής συμπεριφοράς.  

Στην Κύπρο, ο Δικαστής, μετά από γνωμάτευση από την Συμβουλευτική Επιτροπή που συστάθηκε στα πλαίσια του Νόμου, έχει την δυνατότητα είτε να εκδώσει Διάταγμα θεραπείας σε κέντρο απεξάρτησης ή να προβεί στην υποβολή ποινής.

Πρωτόκολλο Συνεργασίας που διέπει τη διαδικασία για παραπομπή νεαρών συλληφθέντων από την Αστυνομία-ΥΚΑΝ σε Θεραπευτικά Κέντρα του ΟΚΥπΥ Διεύθυνσης Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας και σε μη κρατικά Θεραπευτικά Κέντρα

Τόσο οι κατευθυντήριες γραμμές των Ηνωμένων Εθνών, όσο και η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τα Ναρκωτικά,  προτρέπουν τα κράτη να αναπτύξουν, στο πλαίσιο του συστήματος ποινικής δικαιοσύνης, τέτοιες πολιτικές και μέτρα, κοινωνικά αλλά και θεραπευτικά, που να στηρίζουν τα ουσιοεξαρτημένα άτομα στην πορεία της απεξάρτησης και κοινωνικής τους επανένταξης. Το πρωτόκολλο συνεργασίας, υιοθετεί την αρχή αυτή, αποτελώντας τη βάση για την παραπομπή των νεαρών ατόμων που αντιμετωπίζουν προβλήματα με τη χρήση παράνομων ουσιών εξάρτησης και έρχονται σε επαφή με το σύστημα της ποινικής δικαιοσύνης, στη θεραπεία.  Το πρωτόκολλο συνεργασίας απευθύνεται σε έφηβους και νέους ηλικίας 14-24 χρόνων, κάτοικους της Κυπριακής Δημοκρατίας συμπεριλαμβανομένων και των Βρετανικών Κυρίαρχων Βάσεων, που έχουν συλληφθεί ή εναντίον των οποίων έχει σχηματιστεί ποινικός φάκελος, ως συνέπεια της χρήσης ή/και κατοχής  παράνομων ουσιών εξάρτησης, και στοχεύει στην έγκαιρη παρέμβαση/θεραπεία από μέρους των Θεραπευτικών Κέντρων του ΟΚΥπΥ - Διεύθυνσης Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας και των μη Κρατικών Θεραπευτικών  Κέντρων (ΜΚΘΚ), που είναι εγκεκριμένα από την Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου (ΑΑΕΚ) και τηρούν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για την εφαρμογή του Πρωτοκόλλου.

Τα κριτήρια για ένταξη του ατόμου στο Πρωτόκολλο είναι τα εξής:

  • Το άτομο να συλλαμβάνεται ή να σχηματίζεται εναντίον του ποινικός φάκελος για υπόθεση ναρκωτικών για πρώτη φορά.
  • Η κατασχεθείσα ποσότητα ναρκωτικών να είναι τέτοια, που να προορίζεται αποκλειστικά για δική του χρήση.
  • Το άτομο είναι ποινικά υπεύθυνο και η ηλικία του είναι μέχρι 24 χρόνων.
  • Κατά τον χρόνο της έρευνας ή της σύλληψης, αμέσως πριν ή αμέσως μετά, να μην έχουν διαπραχθεί από το άτομο αδικήματα κατά παράβαση του άρθρου 244 του Ποινικού Κώδικα ή με τη συμπεριφορά του κατά την ανακοπή ή σύλληψη του από την Αστυνομία να μην έχει προκαλέσει άλλα πρόσωπα στο να διαπράξουν ποινικά αδικήματα.

Νοουμένου ότι το άτομο θα παρακολουθήσει και θα ολοκληρώσει θεραπευτικό πρόγραμμα σε ένα από τα Θεραπευτικά Κέντρα της Διεύθυνσης Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας ή σε κάποιο Θεραπευτικό Κέντρο του μη κρατικού τομέα όπως ορίζεται πιο πάνω και  τύχει σχετικής βεβαίωσης,  σε περίοδο δύο χρόνων από την ημερομηνία ένταξης του σε θεραπευτικό πρόγραμμα, τότε η υπόθεση θα ταξινομείται ως «Άλλως Διατεθείσα», νοουμένου ότι η ενέργεια αυτή θα έχει τη συγκατάθεση του αντίστοιχου Γενικού Εισαγγελέα.

Μια μορφή εναλλακτικών λύσεων στις καταναγκαστικές κυρώσεις είναι η επιτηρούμενη θεραπεία του κατηγορούμενου από ποινικό δικαστή.  Τα εν λόγω εξειδικευμένα Δικαστήρια μετά από αίτηση του κατηγορουμένου αναστέλλουν την απόφαση για την επιβολή ποινής του, μέχρι να ολοκληρώσει πρόγραμμα απεξάρτησης.  Τα Δικαστήρια αυτά συνήθως δεν διεξάγουν δίκες για την εξακρίβωση ενοχής ή αθωότητας αλλά αφού οι κατηγορούμενοι παραδεχτούν ενοχή, φτάνουν απευθείας στο στάδιο της επιβολής της ποινής κατά το οποίο επιβάλουν στο κατηγορούμενο συμμετοχή σε θεραπευτικό πρόγραμμα.

Ποινικά Δικαστήρια εξειδικευμένα στην Θεραπεία της Εξάρτησης από παράνομες ουσίες εφαρμόζονται στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, στον Καναδά, στο Μεξικό, στην Αυστραλία και στην Νορβηγία.   Στην Ευρώπη εφαρμόζονται σε πιλοτική φάση στην Ιρλανδία, στην Σκωτία, στην Αγγλία, και στο Βέλγιο. 

Banner Title

Ρώτα την AAEK ανώνυμα